Anything but Chardonnay
Ooit gehoord van ABC? Anything But Chardonnay. In de jaren ’90 riepen sommeliers en wijnschrijvers dit als een soort protest. Te houtgerijpt. Te bot. Te Californisch. Ze hadden ergens wel een punt, maar het blijft ironisch: vrijwel alle witte Bourgogne, alle Chablis en de meest elegante blanc de blancs Champagne zijn tenslotte ook gewoon gemaakt van Chardonnay.
Hoe het begon: Californië in de jaren ’80
Om ABC te begrijpen, moet je terug naar Californië. In de jaren ’80 explodeerde Chardonnay als commercieel product. Californische wijnmakers kozen massaal voor een stevige aanpak: veel nieuw eikenhout, lange rijping, hoge alcohol en maximale malolactische gisting. Het resultaat was een wijn die smaakte naar boter, vanille en hout. Fris fruit? Nauwelijks te vinden.
Critici als Robert Parker hadden grote invloed op de Amerikaanse markt en beloonden rijpe, volle stijlen met hoge scores. Wijnmakers speelden daarop in. Chardonnay werd het symbool van een bepaalde smaak: zwaar, zacht, houtig.
Supermarkten namen die stijl over. Goedkope Chardonnay uit Australië en Chili volgde hetzelfde recept. Het werd een wereldwijd cliché.
De reactie: ABC als statement
Sommeliers in de VS en het Verenigd Koninkrijk begonnen zich te verzetten. Ze wilden meer diversiteit op de kaart, meer spanning, meer terughoudendheid. “Anything But Chardonnay” of “ABC” werd een uitspraak die je hoorde in wijnbars en bij proeverijen.
Het statement had een punt. Er was veel slechte, smakeloze Chardonnay op de markt. Wie alleen dat kende, begreep de frustratie. Maar het statement had ook een probleem.
De ironie: wat dronken die sommeliers eigenlijk?
Chablis is Chardonnay. Meursault is Chardonnay. Puligny-Montrachet is Chardonnay. Een blanc de blancs Champagne kan 100% Chardonnay zijn.
De sommeliers die “ABC” riepen, dronken op diezelfde avonden waarschijnlijk een glas witte Bourgogne. Ze hadden geen hekel aan de druif. Ze hadden een hekel aan een stijl.
Dat is een belangrijk onderscheid. Chardonnay heeft van zichzelf nauwelijks een uitgesproken karakter. De druif is een spiegel van haar omgeving en de wijnmaker. Geen hout, geen malolactische gisting, koele bodem: dan krijg je de strakke mineraliteit van Chablis. Veel nieuw hout, volledig malolactisch, warm klimaat: dan krijg je de boterige Californische stijl.
🍇 Lees meer over de druif zelf op de Chardonnay-pagina.
Chardonnay anno nu
De markt is veranderd. Californische wijnmakers ontdekten de kracht van koelere regio’s zoals Santa Barbara County en Sonoma Coast. Minder hout, meer frisheid, meer terroir. De zware stijl bestaat nog steeds, maar is niet langer de norm.
Tegelijk experimenteren kleine producenten overal ter wereld met Chardonnay op manieren die twintig jaar geleden ondenkbaar waren. Oranje Chardonnay met schilcontact. Pétillant naturel van Chardonnay. Chardonnay op amforen. De druif blijkt flexibeler dan ooit.
De Bourgogne zelf heeft nooit meegedaan aan de hype. Chablis was altijd al strak. Meursault was altijd al verfijnd. Die wijnen hoefden zichzelf niet opnieuw uit te vinden
Wat leert dit de wijnreiziger?
Op een wijnroadtrip proef je Chardonnay op plekken waar de druif zichzelf volledig anders laat zien. Een glas in Chablis naast een glas in Meursault naast een glas in Santa Barbara: drie totaal verschillende ervaringen van dezelfde druif.
Dat is precies waarom ABC als algemene uitspraak niet klopt. Niet de druif bepaalt de stijl. Het terroir en de wijnmaker doen dat, en zoals we altijd zeggen, dat proef je het beste ter plekke.
Conclusie
ABC had een punt in de context van zijn tijd. Maar de les is niet “vermijd Chardonnay”. De les is: weet wat je drinkt. Vraag naar de stijl, het houtgebruik, het terroir. Dan weet je of een Chardonnay iets voor jou is, lang voordat je het glas aan je lippen zet.
Liever wat anders?
Als je witte wijn wil verkennen buiten Chardonnay, zijn dit goede vertrekpunten: Riesling, Grüner Veltliner, Chenin Blanc, Vermentino en Godello. Check onze druiven– pagina voor meer uitleg per druif.
Proost!
